የአመጋገብ ስርዓትን በማስተካከል የካንሰር ተጋላጭነትን መቀነስ ይቻላል

አዲስ አበባ፣ ሰኔ፣ 7፣ 2010(ኤፍ.ቢ.ሲ) የአኗኗር ዘይቤን ሰዎች ለካንሰር ባላቸው ተጋላጭነት ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ እንዳለው ይነገራል። በመሆኑም ሰዎች እራሳቸውን ከካንሰር ለመከላከል የሚፈልጉ ከሆነ የአኗኗር ዘይቤን በቀላሉ መቀየር ያስፈልጋል።

አንድ ጥናት እንደሚያመለክተው የተመጣጠነ እና ከፍተኛ ጥራት ያላቸው ምግቦችን መመገብ በካንሰር ምክንያት ለሚከሰት ሞት ያለን ተጋላጭነት በከፍተኛ ሁኔታ መቀነስ ያስችሏል።

ረጅም ጊዜያትን በመወሰደ ጥናት በርካቶች መሳተፋቸው የተገለፀ ሲሆን፥ የተመጣጠነ እና ጥራት ያላቸው ምግቦች የሚመገቡ ሰዎች በካንሰር እና በሌሎች በሽታዎች ምክንያት ለሚከሰት ሞት ያላቸው ተጋላጭነት በግማሽ ቀንሶ ታይቷል።

ይህ ጥናት የተመጣጠነ የምግብ ስርዓት የቆዳ እና የጡት ካንሰር ምክንያት የሚፈጠር ሞትን የሚቀንስ ሆነ ተገኝቷል።

በመሆኑም በተለያዩ ንጥረ ነገሮች የበለፀጉ ምግቦችን በመመገብ እና የአኗኗር ዘይቤን በመቀየር በካንሰር ምክንያት ለሚከሰት ሞት እና ለበሽታው ያልን ተጋላጭነት መቀነስ ያስፈልጋል።

ሰዎች በህይወታቸው ከካንሰር በሽታ እራሳቸውን ለመከላከል ማድረግ የሚጠበቅባቸው ጉዳዮች የሚከተሉትን ይመስላሉ።

1. ሲጃራን ወይም ቶባኮን መጠቀም ማቆም

ቶባኮ ለካንሰር ከሚያጋለጡ ንጥረ ነገሮች መካከል የሚጠቀስ በመሆኑ ይህ ንጥረ ነገር መጠቀም ለካንሰር በእጅጉ ያጋልጣል።

ሲጃራ ማጨስ ለሳንባ፣ ለአፍ፣ ለጉሮሮ፣ ለጣፊያ፣ ለፊኛ እና ለሌሎች የካንሰር አይነቶቸ ያጋልጣል።

ሰዎች ሲጃራ ጪስ ባላቸው ተጋላጭነት ምክንያት ለሳንባ ካንሰር ያላቸው ተጋላጭነተ ከፍ እንደሚል ይነገራል።

በመሆኑም ቶባኮን ወይም ሲጀራን ማስወገድ እና ማቆም ጤና ለመጠበቅ እጅግ አስፈላጊ ውሳኔ ነው። ከዚህ ባለፈ ለችግሩ መፍትሄ መስጠት የህክምና ባለሙያዎች ማናገር የግድ ይላል።
2. የተመጣጠነ ምግብ መመገብ

የተመጣጠነ ምግብን ማዘውተር ሰዎች ለካንሰር ያላቸው ተጋላጭነትን የሚቀንስ እንጂ ሙሉ በሙሉ ካንሰርን መከላከል ያስችላል ማለት አይደለም።

• ፍራፍሬ እና አትክልቶችን ማዘውተር፦ ፍራፍሬ፣ አትክልት እና ጥራጥሬዎችን በምግድ ማዕድ ላይ ማዘውተር ካንሰርን ለመከላከል እድልን ይፈጥራል።

• የሰውነት ውፍረትን መቀነስ፦ ቀለል ያሉ ምግቦችን መመገብ እና ጥቂት ከፍተኛ የካሎሪን መጠን ያላቸው ምግቦች መጠቀም እንዲሁም ከፋብሪካ የወጡ የስኳር እና ስብ የበዛባቸው ምግቦች ማስወገድ።

• የአልኮል አጠቃቀምን ማስተካከል፦ አልኮል በተደጋጋሚና አዘውትሮ መጠቀም ለጉበት፣ ኩላሊት፣ ለሳንባ እና ለሌሎችም የካንሰር አይነቶች አጋላጭ እንደሆነ መረጃዎች ይጠቁማሉ።

• የፋብሪካ ስጋዎችን በጥቂቱ መጠቀም፦ በአለም ጤና ድርጅት የካንሰር ኤጄንሲ መረጃ እንደሚጠቁመው በተደጋጋሚ የፋብሪካ ውጤት የሆኑ ስጋዎች መጠቀም ለካንሰር እንደሚያጋልጥ ይገልፃል።

3. ጤናማ የሰውነት ክብደት እና ንቁ ሰውነት አካል

የተመጣጠነ የሰውነት ክብደት ለጡት፣ ለሳንባ ፣ አንጀት እና ለኩላሊት ካንሰር ያላቸውን ተጋላጭነት ከፍ ያደርጋል።

የአካል እንቅስቃሴ ማድረግ ደግሞ የተመጣጠነ የሰውነት ክብደት እና ንቁ የሰውነት አካል እንዲኖር በማድረግ ለተለያዩ የካንሰር አይነቶቸ ያለን ተጋላጭነት ይቀንሳል።

4. ከመጠን በላይ ከሆነ የፀሀይ ብርሃን መራቅ

በፀሀይ ብርሃን የሚከሰተው የቆዳ ካንሰር በአለም ላይ በተደጋጋሚ ከሚከሰቱ የካንሰር አይነቶቸ አንዱ ሲሆን፥ ሰዎች መከላካል ከሚችሉት የካንሰር አይነትም ይጠቀሳል።

በመሆኑም ከዚህ የካንሰር አይነት ሰዎች እራሳቸውን ለመከላከል ከከፍተኛ የፀሀይ ብርሃን መራቅ፣ በጥላ ስፍራዎች መቆየትና እንዲሁም ለፀሀይ ተጋላጭ የሆኑ የሰውነት አካላትን መሸፈን አስፈላጊ ነው።

5. ክትባት

ሰዎች በተለያዩ ምክንያቶች የሚከሰተውን ካንሰር ለመከላከል ለዚህ ምክንያት ከሆኑ በሸታዎች መካከል የሀፒታይተስ አንዱ ሲሆን ለዚህም ክትባት መከተብ አስፈላጊ ነው ተብሏል።

6.አደጋ ላይ የሚጥሉ ባህሪያትን ማስወገድ

ሰዎች ከካንሰር እራሳቸውን ለመከላከል ከሚችሉበት መንገድ መካከል አደጋ ላይ የሚጥሉ ባህሪያትን ማስወገድ ነው።

እነዚህ ባህሪያት ሰዎች በኢንፌክሽን እንዲጠቁ ምክንያት በመሆን ለካንሰር እንደሚያጋልጡ ይነገራል።

ለምሳሌ መርፌን መጋራት የተጠቀሰ ሲሆን፥ ሰዎች ለሀፒታይተስ ቢ እና ኤች አይ ቪ ኤድስ እንዲጋለጡ በማድረግ ሰዎች ለጉበት ካንሰር እንዲጋለጠ ያደርጋል።
7. የህክምና ክትትል ማድረግ

ምንጭ፦ ዩፒአይና ሜዮክሊኒክ

ተተርጉሞ የተጫነው በኤፍሬም ምትኩ